Bir öğrencinin soruyu doğru çözmesi kadar, o soruyu çözerken hangi düşünme becerisini kullandığı da önemlidir. Bloom Taksonomisi, soruların ölçtüğü düşünme düzeyini ortaya koyar. Dijimind ise bu düzeyleri Junior, Pratisyen ve Master olmak üzere üç seviyede toplar; böylece her öğrencinin nerede olduğunu ve nasıl ilerlediğini net biçimde görebilirsiniz.
Yenilenmiş Bloom Taksonomisi (Anderson & Krathwohl, 2001), bir öğrenme kazanımının ya da sınav sorusunun öğrenciden hangi zihinsel işlemi istediğini sınıflandırmak için kullanılan iki boyutlu bir çerçevedir. Buradaki kritik fikir şudur: belirleyici olan konu değil, öğrenciden istenen düşünme tipidir. Aynı "türev" konusu hem ezberden formül yazdırarak hem de bir problemin yapısını çözümleterek sorulabilir; bunlar tamamen farklı bilişsel düzeylerdir.
Taksonomi iki ekseni birlikte ele alır: sorunun hangi düşünme sürecini harekete geçirdiği (bilişsel süreç boyutu) ve ne tür bir bilgiyi test ettiği (bilgi boyutu). Bu iki boyut kesiştiğinde, her soru 6 × 4 = 24 hücreli bir matriste tek bir yere oturur. Dijimind'deki tüm sorular bu çerçeveye göre etiketlenir; böylece bir öğrencinin yalnızca "kaç net yaptığı" değil, hangi düşünme düzeyinde güçlü ya da zayıf olduğu da görünür hâle gelir.
Aşağıdan yukarıya doğru zihinsel işlem derinleşir. Alttaki iki düzey temel (alt düzey), üstteki iki düzey ise üst düzey becerilerdir.
↑ Yukarı çıkıldıkça soru "ezber"den uzaklaşır, "düşünme ve üretme"ye yaklaşır. Üst düzey beceriler (Analiz + Değerlendirme + Yaratma) bir sınavın gerçek ayırt ediciliğini belirler.
Soru "ne tür bir bilgiyi" test ediyor? Aynı bilişsel düzey, farklı bilgi türleriyle birleşebilir.
Disiplinin temel öğeleri: terimler, isimler, tarihler, semboller, somut detaylar.
Öğeler arasındaki ilişkiler: sınıflandırmalar, ilkeler, genellemeler, kuramlar, modeller.
Bir şeyin nasıl yapılacağı: algoritmalar, beceriler, teknikler ve yöntem seçim ölçütleri.
Kişinin kendi düşünme ve öğrenme süreçleri hakkındaki farkındalığı: strateji ve öz-bilgi.
Her soru, bir bilgi türü (satır) ile bir bilişsel sürecin (sütun) kesişimine oturur. Sütun renkleri, o bilişsel sürecin hangi Dijimind seviyesine karşılık geldiğini gösterir.
Örnek: "Newton'un üçüncü yasasını yazınız." sorusu Olgusal × Hatırlama kesişimindedir (Junior). Aynı konu "Bir roketin fırlatılmasında üçüncü yasanın işleyişini çözümleyiniz ve kuvvet çiftlerini ilişkilendiriniz." biçiminde sorulduğunda Kavramsal × Analiz kesişimine taşınır (Pratisyen). Konu aynı; ölçülen düşünme düzeyi tamamen farklıdır.
Altı bilişsel düzey sahada her öğrenci için tek tek yönetmek zordur. Dijimind bunları üç anlamlı ve eyleme dönüştürülebilir seviyede toplar; her öğrenci kurum içindeki performansına göre bir seviyeye yerleşir.
Temel kavram düzeyi. Öğrenci henüz bilgiyi geri çağırma ve anlama aşamasındadır; soru çözüm hızından önce kavramsal zemin oturmalıdır.
Orta / uygulama düzeyi. Kavramlar yerine oturmuştur; öğrenci öğrendiğini uygular ve çok unsurlu soruları çözümlemeye başlar.
İleri / üst bilişsel düzey. Öğrenci yargı oluşturur, eleştirir ve özgün çözümler üretir. Sınavların gerçek ayırt ediciliği bu düzeyde belirir.
Pedagojik ilke: Doğru öğrenciye, doğru zamanda, doğru zorlukta görev. Seviye atladıkça öğrenciye atanan görevin tipi de değişir — Junior'da kavram, Pratisyen'de uygulama, Master'da üretim. KAS (Konu Analiz Sınavı) soruları da öğrencinin yerleştiği seviyeye göre farklılaşır.
Bloom temelli seviye sistemi, soyut bir akademik çerçeve değil; kurumun ve koçun günlük kararlarını değiştiren somut bir araçtır.
Ekibimiz, öğrencilerinizin Junior–Pratisyen–Master dağılımını ve bilişsel beceri analizini gerçek bir panelde, gerçek örneklerle ücretsiz gösterir.